Македонскиот Кривичен законик дозволува привремено, а во точно определени случаи и трајно одземање на возилото со кое е сторено кривично дело во сообраќајот. Автомобилот не се одзема автоматски за секој прекршок – конечната одлука за трајно одземање ја носи судот.
🚗 Читај 24AUTO.MK и на Viber!
Автомобилски вести директно на твојот мобилен.
📲 Viber групата на семејството на 24AUTO.MK. и биди во тек!
Возачите во Македонија можат да останат без автомобилот ако со него сторат тешко кривично дело против безбедноста во сообраќајот. Условите се утврдени со измените на Кривичниот законик, објавени во „Службен весник на Република Северна Македонија“ број 16/2026.
Најважните одредби се содржани во членовите 297-а, 300-а и 300-б од Кривичниот законик.
Што се смета за безобѕирно управување?
Според членот 297-а – Безобѕирно управување со моторно возило, кривично може да одговара возач кој не ги почитува прописите и го загрозува јавниот сообраќај со:
- концентрација на алкохол во крвта над 1,5 промили;
- употреба на дроги, психотропни супстанции или прекурсори;
- возење во спротивна насока на автопат или на пат со физички одвоени коловозни ленти;
- претекнување колона возила на непрегледно место;
- возење најмалку 50 км/ч над дозволената брзина во населено место;
- возење најмалку 70 км/ч над дозволената брзина надвор од населено место;
- организирање, учество или овозможување недозволени трки;
- управување без положен возачки испит;
- управување без важечка возачка дозвола;
- возење додека трае забрана за управување;
- возење откако дозволата престанала да важи, без добиена нова важечка дозвола.
За ова кривично дело е предвидена казна затвор од три месеци до три години и парична казна.
Сепак, кривичната одговорност за безобѕирно управување не значи дека автомобилот автоматски се одзема. За тоа мора да бидат исполнети и посебните услови од членот 300-б.
Кога автомобилот задолжително се одзема?
Посебните услови за одземање се пропишани во членот 300-б – Одземање моторно возило со кое е сторено кривично дело.
Возилото задолжително се одзема од сторителот кога истовремено се исполнети следниве услови:
- со возилото е сторено кривично дело опфатено со членовите 297, 297-а или 300;
- возилото е во сопственост на сторителот;
- сторителот во моментот на делото немал право да управува со моторно возило.
Тоа ги опфаќа случаите кога возачот никогаш не положил возачки испит, нема важечка дозвола, управува додека му трае забрана или останал без право да управува.
Законот во овој случај ја користи формулацијата „ќе се одземе“, што значи дека мерката е задолжителна кога во судската постапка ќе биде утврдено дека се исполнети сите законски услови.
Автомобилот може да се одземе поради екстремна брзина
Судот може да го одземе автомобилот што е во сопственост на сторителот ако со него е сторено сообраќајно кривично дело, а брзината била:
- најмалку 70 км/ч над дозволената во населено место;
- најмалку 90 км/ч над дозволената надвор од населено место.
Тоа значи дека на улица каде ограничувањето е 50 км/ч, можноста за одземање постои ако возачот се движел со најмалку 120 км/ч.
На пат каде ограничувањето е 80 км/ч, прагот би бил најмалку 170 км/ч, додека на автопат со ограничување од 130 км/ч станува збор за брзина од најмалку 220 км/ч.
Кај возач кој првпат е осуден за вакво екстремно пречекорување, членот 300-б предвидува дека судот може да го одземе возилото. Тоа значи дека судот одлучува врз основа на околностите на конкретниот случај.
Ако возачот претходно веќе бил осуден за сообраќајно кривично дело сторено со исто толкаво надминување на дозволената брзина, одземањето на автомобилот станува задолжително.
Дали автомобилот се одзема за повеќе од 1,5 промили?
Возењето со концентрација на алкохол во крвта над 1,5 промили е кривично дело според членот 297-а, но автомобилот не се одзема автоматски само поради измерената количина алкохол.
За трајно одземање мора да бидат исполнети дополнителните услови од членот 300-б. Ако пијаниот возач истовремено немал право да управува, а автомобилот е во негова сопственост, тогаш законот предвидува задолжително одземање.
Истото важи и за возење под дејство на дрога, во спротивна насока на автопат, опасно претекнување или учество во недозволена трка. Станува збор за кривични дела, но одземањето на автомобилот зависи од условите во конкретниот случај.
Што ако автомобилот е во сопственост на друго лице?
Автомобил кој му припаѓа на родител, партнер, пријател, компанија или друго лице не се одзема автоматски само затоа што со него управувал сторителот.
Според членот 300-б, став 2, возилото во сопственост на трето лице ќе биде одземено само ако сопственикот знаел или бил должен да знае дека возачот немал право да управува.
Во постапката треба да се утврди дали сопственикот знаел дека лицето нема положено возачки испит, нема важечка дозвола или има активна забрана за управување.
Полицијата може привремено да го одземе возилото
Треба да се прави разлика меѓу привремено и трајно одземање. Полицијата може привремено да го одземе автомобилот како предмет употребен при извршување кривично дело. За тоа треба да биде издадена потврда за привремено одземени предмети, а возилото може да биде задржано додека трае постапката.
Трајното одземање на сопственоста не го определува полицискиот службеник при контролата. Таква одлука може да донесе надлежен суд во кривична постапка. И Уставниот суд во својата одлука У.бр.153/2025 нагласува дека привременото отстранување или задржување на возилото и трајното одземање на сопственоста не се иста мерка. Трајното одземање може да го изрече суд.
Затоа треба да се прави разлика меѓу:
- привремено одземање на автомобилот;
- исклучување на возачот од сообраќај;
- исклучување на возилото од сообраќај;
- забрана за управување;
- трајно одземање на возилото со судска одлука.
Забрана за управување до десет години
Покрај затворската и паричната казна, членот 300-а – Задолжително изрекување забрана за управување предвидува задолжителна забрана за управување моторно возило за одредени кривични дела против безбедноста во сообраќајот.
Забраната може да трае од шест месеци до десет години. Таа е посебна санкција и не значи дека автомобилот автоматски ќе биде одземен. За трајното одземање мора одделно да бидат исполнети условите од членот 300-б.
Не се одзема автомобил за секој прекршок
Автомобилот во Македонија не се одзема за секое пречекорување на брзината, секоја измерена количина алкохол или затоа што возачот физички ја нема дозволата кај себе.
Ризик од трајно одземање постои кога е сторено кривично дело во сообраќајот, особено при:
- управување без право;
- екстремно надминување на дозволената брзина;
- повторување на такво екстремно брзо возење;
- користење туѓ автомобил кога сопственикот знаел или бил должен да знае дека возачот нема право да управува.
Полицијата може привремено да го задржи автомобилот, но конечната одлука за трајно одземање ја носи судот.
📲 Автомобилските вести од 24AUTO.MK – директно на твојот мобилен!
Приклучи се на нашата – https://abit.ly/24auto-viber и следи ги новостите од светот на автомобилите.
🚗 Со еден клик до сите вести!
