Ако по купувањето откриете дека километражата на возилото била намалена, случајот може да има елементи на измама. Постапката зависи од тоа дали автомобилот е купен од регистриран трговец или од приватно лице.
📲 Автомобилските вести – директно на твојот мобилен!
Приклучи се на viber – https://abit.ly/24auto-viber и следи ги новостите од светот на автомобилите.
🚗 Со еден клик до сите вести!
Купувањето половен автомобил со вратена километража не значи само дека купувачот платил повеќе од реалната вредност. Неточниот податок може да ги сокрие вистинската истрошеност на моторот, менувачот и другите делови, да ги зголеми трошоците за одржување и да влијае врз безбедноста.
Во Македонија не најдовме посебен закон или посебно именувано кривично дело што се однесува исклучиво на враќањето на километражата. Сепак, намерното прикажување помала километража со цел купувачот да биде доведен во заблуда може, зависно од доказите и околностите, да се разгледува како измама според член 247 од Кривичниот законик.
Но, постојат и други механизми за заштита. Ако автомобилот е купен од регистриран трговец, може да се применат одредбите од Законот за заштита на потрошувачите. Ако е купен од приватно лице, правата главно се остваруваат според Законот за облигационите односи.
Прво обезбедете докази
- Самото сомневање дека километражата е вратена не е доволно. Пред да поднесете пријава или да побарате враќање на парите, важно е да обезбедите што повеќе докази.
- договорот за купопродажба или фактурата;
- огласот во кој била наведена километражата;
- фотографии или снимки од огласот;
- пораки и електронска комуникација со продавачот;
- сервисна книшка и сметки од претходни сервиси;
- дијагностички извештај од стручен сервис;
- податоци од овластен сервис на производителот;
- странски извештаи од технички прегледи;
- извештај за историјата на возилото според бројот на шасијата;
- писмено мислење или вештачење од стручно лице.
Особено важен доказ може да биде документ во кој е заведена поголема километража на постар датум од онаа што автомобилот ја покажувал при продажбата. На пример, ако во странски сервисен извештај од 2023 година се заведени 210.000 километри, а автомобилот во Македонија во 2026 година е продаден со 145.000 километри, тоа претставува сериозна индикација за манипулација. Сепак, треба да се провери и можноста за грешка во документацијата или замена на инструмент-таблата.
Ако автомобилот е купен од автосалон или друг трговец
Законот за заштита на потрошувачите се применува кога физичко лице купува автомобил од регистриран трговец во рамките на неговата деловна дејност. Според член 97, трговецот е должен да му предаде на потрошувачот стока што е сообразна со договорот и одговара за несообразноста што постоела при предавањето, без оглед дали знаел за неа.
Доколку автомобилот бил рекламиран и продаден со неточна километража, може да се постави прашањето дали возилото е сообразно со договорот и со информациите врз основа на кои купувачот ја донел одлуката.
Член 102 предвидува дека потрошувачот може да бара:
- бесплатно отстранување на несообразноста преку поправка или замена;
- сразмерно намалување на цената;
- раскинување на договорот;
- надомест на претрпената штета.
Кај автомобил со намерно вратена километража, поправка или замена не секогаш претставуваат практично решение. Затоа, зависно од сериозноста на случајот, купувачот може да бара намалување на цената или раскинување на договорот, ако се исполнети законските услови.
Според член 107, трговецот вообичаено одговара за несообразност што ќе се појави во рок од две години од предавањето на стоката. Кај половни стоки може да се договори пократок рок, но тој не смее да биде пократок од една година. Товарот на докажување за сообразноста во законскиот рок е на трговецот.
Најпрво испратете писмен приговор до трговецот
Купувачот треба писмено да го извести продавачот веднаш штом ќе ја открие спорната километража.
Во приговорот треба да се наведат:
- марката и моделот на автомобилот;
- бројот на шасијата;
- датумот на купување;
- километражата прикажана при продажбата;
- вистинската или претходно евидентираната километража;
- доказите со кои располага купувачот;
- конкретното барање – намалување на цената, раскинување на договорот или надомест на штетата.
Приговорот е најдобро да се испрати по електронска пошта и со препорачано писмо или да се предаде директно, со потврда дека е примен.
Пријава до Државниот пазарен инспекторат
Ако возилото е купено од автосалон или друг регистриран трговец, а проблемот не е решен, купувачот може да поднесе пријава до Државниот пазарен инспекторат.
Пријавата може да се поднесе преку електронската платформа на ДПИ и кон неа може да се приложат документи, фотографии и други докази. ДПИ може да изврши инспекциски надзор над трговецот и да постапува за повреди на прописите од својата надлежност.
Важно е да се знае дека инспекциската постапка не мора автоматски да значи враќање на платените пари. Доколку продавачот одбива да го раскине договорот или да ја надомести штетата, купувачот може да мора своето побарување да го оствари во граѓанска постапка пред суд.
Ако автомобилот е купен од приватно лице
Кога автомобилот е купен од физичко лице што не настапува како трговец, Законот за заштита на потрошувачите вообичаено не се применува на тој однос. Во таков случај релевантни се одредбите од Законот за облигационите односи за одговорноста на продавачот за материјални недостатоци.
Кај скриен недостаток што не можел да се открие со вообичаен преглед, купувачот треба да го извести продавачот во рок од осум дена од откривањето. Според текстот на Законот, продавачот по правило не одговара за недостатоци што ќе се покажат по истекот на шест месеци од предавањето, освен ако е договорен подолг рок.
Меѓутоа, член 473 предвидува посебно значење на фактот дека продавачот знаел за недостатокот. Тоа може да биде особено важно ако се докаже дека продавачот знаел дека километражата е неточна и сепак го продал автомобилот како да е реална.
Купувачот треба веднаш писмено да го извести приватниот продавач, да ги наведе доказите и да побара спогодбено решение. Ако договор не се постигне, следен чекор е консултација со адвокат и евентуално поднесување граѓанска тужба.
Кога случајот може да се пријави во полиција
Ако постојат докази дека продавачот намерно ја вратил километражата или свесно го продал возилото со лажно прикажани податоци за да добие повисока цена, случајот може да има елементи на кривично дело измама.
Член 247 од Кривичниот законик се однесува на доведување или одржување друго лице во заблуда со лажно прикажување или прикривање факти, со намера да се прибави противправна имотна корист и лицето да се наведе нешто да стори на штета на својот или туѓ имот.
Кривична пријава може да се поднесе во полиција или до надлежното јавно обвинителство. Дали во конкретниот случај постои измама ќе го утврдуваат надлежните органи врз основа на доказите, намерата на продавачот и причинетата штета.
Во Македонија веќе се водат постапки за различни случаи на измама при продажба на имот и возила врз основа на член 247, но секој случај се оценува одделно.
Може да помогне и Организацијата на потрошувачите
Купувачите што не се сигурни како да постапат можат да побараат совет од Организацијата на потрошувачите на Македонија.
ОПМ прима поплаки електронски и може да помогне во комуникацијата со надлежните инспекциски органи. Кога е потребен надомест на штета, организацијата може да го насочи потрошувачот кон решавање на спорот по судски пат.
Што да направите чекор по чекор
Ако откриете дека купениот автомобил можеби има вратена километража:
- Не поправајте и не менувајте делови пред да ја документирате состојбата.
- Направете дијагностика во стручен или овластен сервис.
- Соберете сервисни записи, фактури и странски извештаи.
- Зачувајте го огласот и целата комуникација со продавачот.
- Известете го продавачот писмено и побарајте конкретно решение.
- Ако продавачот е трговец, поднесете пријава до ДПИ.
- Ако има сомнение за намерна измама, пријавете во полиција или обвинителство.
- За раскинување на договорот и враќање на парите побарајте правен совет, особено ако продавачот ја оспорува километражата.
Како да се заштитите пред купувањето
Најсигурно е проверката да се направи пред да се исплатат парите. Побарајте го бројот на шасијата и споредете ги податоците од повеќе извори. Проверете ја сервисната историја, фактурите, извештаите од претходни технички прегледи и датумите на сервисирање.
Автомобил со мала километража, но со истрошен волан, педали, седиште, менувач и копчиња, треба дополнително да се провери. Овие знаци не се доказ сами по себе, но можат да бидат предупредување.
Во договорот за купопродажба треба да се внесе состојбата на километражата при продажбата, а по можност и изјава од продавачот дека според неговите сознанија податокот е точен. Така полесно се докажува што било прикажано и договорено.
📲 Автомобилските вести – директно на твојот мобилен!
Приклучи се на viber – https://abit.ly/24auto-viber и следи ги новостите од светот на автомобилите.
🚗 Со еден клик до сите вести!
